Cultuur,  Praatjes

Utopia

Toen de Utopia-tentoonstelling in de Lakenhal net van start ging, stonden er laaiend enthousiaste recensies in de kranten. Ik heb ze gelezen en dacht “daar moet ik heen”, en datzelfde dacht ik elke keer dat ik door de stad fietste en een affiche van de tentoonstelling zag en ook toen Utopia in zo’n beetje alle overzichten van de culturele hoogtepunten van 2013 werd genoemd. Maar ik ben al die tijd niet gegaan; kennelijk is het makkelijker in een andere stad met de museumjaarkaart te wapperen dan een museum dat op fietsafstand van mijn huis ligt te bezoeken. Drie dagen voor het einde van de tentoonstelling (3 januari) wist ik mezelf er eindelijk heen te krijgen.

utopia

De tentoonstelling bestaat uit de combinatie van allerlei werk (schilderijen, foto’s, kleding, maquettes en meubels) uit twee stromingen uit het begin van de 20ste eeuw: het Expressionisme en het Constructivisme, en door die twee naast elkaar te zetten wordt betoogd dat ze, hoewel ze sterk van elkaar verschillen, overeenkomen in hun streven naar een betere wereld.

Ik heb erg mooie dingen gezien. De ‘Maskenfiguren’, tamelijk bizarre kostuums van het dansduo Lavinia Schulz & Walter Holdt, waren al apart, maar de combinatie met een stukje film waarin een reconstructie van een van hun balletten werd getoond maakte het pas echt bijzonder. ‘Twee mensen in een landschap’ van Malevich had voor mij iets te veel exposure gekregen doordat het op de alomtegenwoordige affiche van de tentoonstelling stond, maar live vond ik het eigenlijk wel weer heel fraai. Het allermooiste vond ik ‘Betriebsorganisation’ van Augustin Tschinkel.

tschinkel

Voor meubels en maquettes loop ik zelden warm in musea, maar op deze tentoonstelling hadden ze wel behoorlijk stoere. Het schaakmeubel van Rodchenko was mooi, maar onderstaand ontwerp van Wijdeweld voor een theater in het Vondelpark vond ik ronduit fascinerend. Zodra ik de zaal binnenliep en recht in de maquette keek, kon ik maar aan een ding denken, en het was uitermate geruststellend om via de bordjes te vernemen dat de associatie met de vagijn niet alleen bij mij was opgekomen. Jammer dat het gebouw nooit gerealiseerd is…

vondelpark

Ik vond de gedachte dat de beide stromingen ondanks de verschillen toch dezelfde achterliggende idealen hadden best overtuigend, in elk geval voor de duur van de tentoonstelling, maar toen ik weer buiten stond, bekroop mij toch het vermoeden dat een andere keuze van werk met een andere toelichting (of misschien zelfs wel hetzelfde werk met een andere toelichting) ook iets heel anders had kunnen betogen. Een ander bezwaar voor mij was dat het Expressionisme op de begane grond en het Constructivisme op de eerste verdieping was tentoongesteld, waardoor ik eerder het gevoel had op twee tentoonstellingen over ongeveer hetzelfde onderwerp te zijn geweest dan dat ik echt heel veel samenhang zag.

Al met al heb ik zeker geen spijt dat ik naar Utopia geweest ben. Ik ben doorgaans geen fan van kunst uit het begin van de 20ste eeuw, maar ik heb me prima vermaakt – al zal ik eerlijk zijn en zeggen dat ik blij was dat ik geen uren in de trein heb gezeten voor deze tentoonstelling. En ik denk dat een middag kijken naar werk van idealistische kunstenaars alleen maar goed is voor de geest. Een betere wereld streven we tenslotte allemaal na, lijkt me, en een beetje utopie-denken aan het begin van het jaar is best inspirerend.

Deze blog heb ik een tijdje terug al geschreven, ruim voordat ik met flauwekulletjes live ben gegaan. De tentoonstelling is al afgelopen, maar mijn mening erover nog niet. Dus ik plaats hem alsnog.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *