Categorie archief: Documentaires

IDFA 2015

Het laatste vaste hoogtepunt op mijn culturele agenda van 2015, het International Documentary Film Festival Amsterdam, of zoals iedereen het noemt, IDFA, zit er weer op. Waar ik vorig jaar in totaal 19 documentaires heb gezien (waarvan ik bij 7 als moderator heb mogen optreden), was de score dit jaar zowel lager als hoger: 14 documentaires gezien, waarvan 8 als moderator (al kwam bij een van de films de regisseuse niet opdagen voor de Q&A, maar dat betekent niet dat ik niet voorbereid was, dus hij telt mee). Het iets lagere aantal komt deels doordat ik ervoor gekozen heb om, anders dan andere jaren, alleen op de dagen dat ik als moderator optrad naar Amsterdam te gaan en ook voor mezelf films te kijken – ik had ook een paar dagen nodig om de was te draaien en mijn leven een beetje op orde te krijgen, en dat heeft toch invloed op je documentaire-moyenne. Maar het was een mooi jaar: ik heb een aantal zeer indrukwekkende films gezien. Bovendien kon ik, doordat ik moderator was, kennis maken met flink wat fascinerende mensen.

idfa1Het is altijd lastig om de documentaires die ik heb gezien in categorieën in te delen – dat komt natuurlijk ook doordat ik zelf niet uitzoek welke films ik ga modereren, dus dan is het lastig een thema vast te leggen. Ik denk wel dat ik zo’n beetje het hele spectrum aan onderwerpen heb gezien: ik zag The American Epic Sessions, waarin een aantal hedendaagse musici door middel van een apparaat uit de jaren ’30 oude liedjes opnamen (de doc werd in de Melkweg gedraaid, en het was ook alsof ik een concert van 2,5 uur had gezien), Poverty Inceen zeer interessante film over hoe de manier waarop het westen de ‘arme’ landen helpt in feite alleen maar bijdraagt aan hun armoede en achterstanden (zo’n film waardoor ik onmiddellijk denk dat ik mijn leven moet veranderen), About Heaven, waarin Zwitserse bejaarden praten over de dood en wat hun daarna al dan niet te wachten staat (ik kan altijd genieten van oude mensen, blijkt elke IDFA) en Clear Years, waarbij de regisseur nauwkeurig verslag legt van de zwangerschap van zijn vriendin, de jaren die daarop volgen en de teloorgang van hun relatie (mooi, maar voor mijn gevoel iets te lang – daar staat dan weer tegenover dat ik de Q&A met de overigens woest aantrekkelijke regisseur deed in Tuschinski 1, en dat is al jaren de droomlocatie).

idfa2De categorie ‘documentaires over mensen’ is wel makkelijk aan te geven. Ik zag Kom Naderde (naar later bleek) prijzenwinnende muziekdocumentaire over Boudewijn de Groot, die erg mooi was, niet alleen vanwege de prachtige liedjes, want die kende ik al, maar ook, of misschien wel vooral, vanwege de manier waarop de mensen in de omgeving van De Groot probeerden iets over de toch wel erg gesloten man te zeggen. In A Boy’s Dream maakten we kennis met Theo Jansen, de maker van de spectaculaire strandbeesten uit Scheveningen, in een tamelijk roerige periode: tentoonstellingen, ambitieuze projecten en een echtscheiding – en dat alles terwijl het scheppen van de dieren gewoon doorging. Ik vond het ook heel bijzonder om in het kader van de Q&A kennis met hem te maken, en ik ga zeker volgend jaar op het strand naar zijn werk kijken. Als moderator mocht ik ook in gesprek met Errol Morris, nota bene een Oscarwinnaar, die een retrospective had op het IDFA. Wij spraken in het kader van de film Mr. Death: The Rise and Fall of Fred A. Leuchter Jr., over een curieuze man die in eerste instantie gespecialiseerd was in het verbeteren van executieapparatuur, maar later berucht werd als holocaustontkenner. Als laatste in deze categorie is er nog Janis: Little Girl Blueover Janis Joplin, van wie ik alleen maar wist dat ze liedjes zong en dood is, dus daar viel veel aan informatieverwerving te halen, en dat lukte ook. Ik vond het een heel interessante film, die ook wel kritisch was over La Joplin, met veel mooie beelden.

idfa3In de mini-categorie ‘Oostblok’ zag ik Holy Cow, over een man in Azerbeidzjan die een westerse koe wil kopen en daarbij op allerlei weerstand stuit, van zowel zijn vrouw als van een soort raad van wijze mannen uit het dorp (‘je mag nog geeneens een kat uit een ander dorp importeren’), maar toch zijn gang gaat en uiteindelijk een schitterend zwart-wit gevlekt beest in zijn stal weet te zetten. En in Ukrainian Sheriffs (die de juryprijs gewonnen heeft) werden twee mannen door de burgemeester van een dorp aangesteld om daar zo goed en zo kwaad als het gaat orde op zaken te stellen, terwijl op de achtergrond de oorlogsdreiging almaar dichterbij komt. De categorie ‘Het kan altijd erger’ was nu ook weer vertegenwoordigd: in Rebels bleek maar een deel van de kansarme Noorse jongeren aan het werk te kunnen komen, en de jongen met wie we sympathie leken te moeten voelen bleek zijn agressie niet onder controle te krijgen, dus die werd uit het hulpproject geknikkerd. In Into Darkness bleek een Marokkaanse jongen onherstelbaar en onherroepelijk blind, net als 10 andere familieleden van hem, en zijn tante moest stoppen met haar studie – veel treurnis voor een film van 30 minuten.

idfa4Ik heb nog een bijzondere vermelding voor Eritrea Stars, een documentaire van John Appel over het Eritrese voetbalelftal, dat als eenheid van 16 vluchtelingen in Gorinchem terechtkomt en dan met heel veel moeite probeert te integreren, Nederlands te leren en te voetballen. Alle pogingen van het COA, de trainer, de wijkagent en de mannen zelf ten spijt, valt het elftal uit elkaar, en moeten we nog zien hoe het met ze afloopt. De Q&A achteraf met de regisseur was ook bijzonder. Ik kan voor deze film geen trailer vinden, maar hij is integraal te zien op Uitzending Gemist, dus dat is nog beter. Mijn absolute favoriet deze IDFA was Mr. Gaga, een werkelijk prachtige documentaire over Ohad Naharin, een Israëlische danser-choreograaf. De film zat vol met beelden van repetities en voorstellingen, en ik heb van begin tot eind geboeid zitten kijken. Sterker nog, ik kreeg er zowaar zin van om een keer naar een dansvoorstelling te gaan, dus dat zegt heel veel. Ik heb, net als de voorgaande jaren, enorm genoten van deze IDFA – ik vond niet alle films even goed, maar al met al kijk ik met veel plezier terug op deze editie van het festival, en ik kijk nu al uit naar IDFA 2016.

Voorbereiding

Voor zover dat nog niet was gebleken uit het feit dat ik doorlopend lijstjes maak van alles wat ik ga doen, wil doen, moet doen, heb gedaan, overweeg te doen en niet meer wil doen: ik ben best een control freak. Althans in sommige opzichten, want waar ik heel veel dingen wel in de hand wil houden, is mijn leefomgeving doorgaans behoorlijk chaotisch, en ik ben vaak van alles kwijt. Maar als het gaat om dingen die moeten gebeuren of die ik moet doen, begin ik met het maken van een lijstje, dan komt het het in mijn agenda, en dan begint de daadwerkelijke voorbereiding. Als ik een diner moet cateren start dat altijd met een papiertje waar ik wat gedachtes op heb opgeschreven, vervolgens maak ik een tijdsplanning in mijn agenda, daarna maak ik een Excel-bestand aan (als Excel niet bestond, was ik sowieso een ongelukkig mens, want mijn persoonlijke financiën draaien op deze software), met daarin per gerecht uitgesplitst welke boodschappen ik moet kopen, die sorteer ik dan per winkel, en dan kan het echte koken beginnen. Ook voor het moderaten van Q&A’s op de IDFA heb ik een vast systeem: ik krijg mijn rooster, zet de films in mijn agenda, en kijk ze allemaal van tevoren. Ik maak kaartjes aan met de belangrijke informatie over de film op de voorkant, en de vragen die ik zou kunnen stellen op de achterkant, en daarna is het alleen maar een kwestie van erheen gaan, de regisseur een handje geven, de film nog een keer kijken, en modereren met mijn donder.

IDFADat systeem is misschien een beetje neurotisch, maar zo ben ik. Mijn IDFA partner in crime C, kijkt de films nooit van tevoren, omdat hij van mening is dat zijn Q&A’s beter zijn als hij spontaan op een film kan reageren. Bovendien zegt hij, en daar heeft hij wel een punt, dat niet alle documentaires even boeiend zijn, en als je ’s avonds laat een film moet kijken die 2,5 uur duurt, gaat over iemand in Bhutan die een televisie wil kopen en die je al gezien hebt, wil het weleens lastig zijn om te voorkomen dat je in slaap valt – want dat zou dan natuurlijk buiten gewoon onwenselijk zijn als de regisseur naast je zit. Er zijn ook mensen die het begin en het einde van de film kijken bij wijze van voorbereiding. Nadeel van mijn systeem is dat het lastig is om op korte termijn een Q&A te moderaten; flexibiliteit was toch al niet my middle name, maar als ik, zoals gisteren, om 13.00 hoor dat ik om 16.45 een supergave documentaire mag moderaten, dan kan ik het niet voorbereiden zoals ik wil. Ik maak dan natuurlijk wel een kaartje, maar dat is het dan. En dan blijkt dat het ook weleens mis kan gaan: de regisseur wilde zelf zijn film inleiden, zodat ik alleen maar het publiek welkom moest heten en hem aankondigen, dus ik had mijn kaartje in mijn tas gelaten, maar toen ik op het podium stond, had ik mijn eerste black-out ooit. Ik had geen idee meer hoe de film heette. ‘Ladies and gentlemen, welcome to IDFA and to the Melkweg, you are about to see … uuuuhhhmmm … a documentary…’ Gelukkig herpakte ik me snel, en maakte ik mijn zin af met ‘… which the director will introduce to you himself, so can we have a warm welcome for Bernard MacMahon’, dus ik geloof dat ik ermee ben weggekomen. En ach, dan heb ik toch weer twee lessen geleerd: dat ik het beste ben als ik me op mijn eigen manier heb voorbereid en dat ik ook een black-out kan overleven. Vooral dat laatste vind ik eigenlijk wel een prettige gedachte.

Plannen maken

Ik vind het altijd erg leuk om plannen te maken. Als het gaat om leuke dingen, maakt plannen maken deel uit van de voorpret, en als het gaat om minder leuke dingen, is het een manier voor mij om controle over de materie te krijgen. Op het moment staat mijn agenda vol met allerlei dingen, die eigenlijk vooral heel erg leuk zijn: vandaag ga ik met M naar de tentoonstelling over de Late Rembrandt in het Rijksmuseum, en omdat we ’s avonds in Voorburg moeten zijn, hebben we ook een etentje bij de fijne Thai in het programma opgenomen. En ik ga nog wat sappen kopen bij de juicery, want die zit vlak bij het Museumplein. Zaterdag hebben we nog een cultureel uitje gepland: er is een lezing in Boijmans van Beuningen over een tentoonstelling, dan wordt er gedanst in het museum (door dansers, niet door mij – ik dans nog steeds niet), en in de avond gaan we naar een dansvoorstelling in de Rotterdamse Schouwburg. Bovendien heb ik me voorgenomen om deze week echt naar Sergio Herman – Fucking Perfect te gaan, want dat lukt steeds niet, en ik zou het heel erg vinden als het uiteindelijk zou mislukken. Dus dat plan ik gewoon in.

late rembrandtMaar ook de dingen waar ik tegenop zie ben ik aan het plannen. Ik heb me erbij neergelegd dat mijn huidige levensstijl niet bijdraagt aan het figuur dat ik zou willen (want van yoga val ik niet af, en ik kan echt niet gezonder eten dan nu), dus daar moet iets veranderen. Ik heb ook al bedacht hoe: ik ga me aanmelden voor een gecombineerd sport-lifestyle coaching-dieetprogramma van 6 maanden, en dan komt alles goed. Dat doe ik overigens niet per direct, maar ik begin in mei, omdat ik in april nog naar Rome ga, en hoewel ik die reis nooit gebruik als excuus om alles te eten wat ik wil, heb ik wel iets minder controle over hoeveel ik beweeg en wat ik eet dan als ik thuis ben. De tijd tussen nu en begin mei besteed ik aan plannen maken over hoe ik het allemaal ga aanpakken. Ik heb een nieuwe sportschool gevonden, die dichtbij mijn huis is, zodat het zo laagdrempelig mogelijk is. Natuurlijk ben ik online aan het shoppen naar sportschoenen en -shirtjes, en ik volg op Instagram een heleboel mensen die veel sporten en gezond eten en drinken. Zo kom ik langzaam in de juiste mindset, en als ik die gevonden heb, is de kans dat het lukt aanzienlijk groter dan als ik er op stel en sprong induik. Althans, zo heb ik het gepland.

#pluspride

Deze documentaire komt ergens dit jaar uit en ik ben erg benieuwd. Ik hoop maar dat er niet al te veel gezeurd wordt over hoe ronde dames gediscrimineerd worden (al ben ik het er wel mee eens dat dikke mensen zo’n beetje nog de enige mensen zijn over wie het acceptabel is om lelijk te doen), en dat er lekker veel pluspride uitstraalt. Kan ik wel gebruiken namelijk!

Nog een festival

Soms word ik op filmfestivals gewezen (B heeft mij destijds geattendeerd op IDFA), soms zijn ze in je eigen stad (het LIFF en het LISFE), soms zit er een bijlage bij de Volkskrant (het IFFR in Rotterdam, maar daar doe ik niks mee), en soms komt een filmfestival gewoon op mijn pad. Zo kreeg ik bij het dagbericht (de directie-Pravda in de schoolmail) een uitnodiging voor het 5de Haags Onderwijs Film Festival, en dat leek me wel wat: op een woensdagmiddag op een school een film die iedereen zou kijken en daarna een keuzeprogramma, en dat alles in het kader van het thema talentontwikkeling, iets wat mij behoorlijk interesseert. Het enige probleem was dat ik les heb op woensdagmiddag, maar zelfs dat bleek geen belemmering, want mijn anders zo op het voorkomen van lesuitval gefocuste rector ging akkoord met mijn voorstel op een ander moment die lessen in te halen. Kortom, niets hield me nog tegen, dus ik heb me gelijk aangemeld. En dat was een goeie beslissing, want het was een mooie middag, compleet met aardige gastheren (leerlingen van het Diamantcollege), lekkere drankjes en zelfs popcorn.

filmfestivalHet was een mooie middag: na een opening door Ingrid van Engelshoven, wethouder te Den Haag, keken we allemaal naar We Are Together, een documentaire over een weeshuis in Zuid Afrika, waar de kindjes de stemming erin hielden door te zingen. En dat was hard nodig, want zo’n beetje alles ging mis: een broer bleek AIDS te hebben, het beloofde bezoek van het koor naar Engeland werd gecanceld en toen brandde ook nog het weeshuis af. Maar gelukkig hadden ze een CD gemaakt, waardoor ze genoeg geld verdienden om een nieuw weeshuis te bouwen en naar New York mochten om te zingen met Alicia Keys en Paul Simon. Al met al zaten volgens mij alle clichés erin, maar het was een documentaire en ik vermoed dat de makers toen ze begonnen ook niet wisten dat het deze kant op zou gaan. Waar ik meer moeite mee had, was dat dit volgens mij geen onderwijsfilm was – los van die ene opmerking dat de wezen allemaal naar school moesten en het enthousiasme van de dirigent van het koor dan.

wearetogether

Mijn keuzefilm was A Small Act. In deze documentaire liepen twee verhalen parallel aan elkaar, namelijk dat van een Keniaanse man, die ooit te arm was voor onderwijs, maar toch heel succesvol had kunnen worden omdat een Deense vrouw zijn schoolcarrière sponsorde, en dat van 3 kinderen die proberen in aanmerking te komen voor een subsidie uit het scholingsfonds van diezelfde man. Hij wilde namelijk graag teruggeven aan de maatschappij en anderen dezelfde kansen geven als hij heeft gehad – maar voor zijn fonds bleken er tamelijk onhaalbare eisen aan verbonden te zijn, dus hij moest gelijk een paar compromissen sluiten. Maar goed, onze drie kinderen werden uiteindelijk (na 4 dagen wachten op een smsje met de uitslagen van de belangrijke toets) wel gesponsord, een in het officiële programma en twee door de filmcrew, en volgens mijn follow up onderzoek gaat het goed met ze. Dit was natuurlijk wel echt een onderwijsfilm, en ik vond hem goed te doen, maar veel te lang. Het punt was na ongeveer 45 minuten wel gemaakt, en toen moesten we nog eens 40 minuten.

asmallact

En om het helemaal af te maken, kregen we na afloop nog een diner aangeboden. Dat was voor mij wel even spannend, want ik kende daar echt helemaal niemand, en aan tafel zitten met mensen die ik niet ken vind ik extreem eng. Op dit soort momenten is het toch handig dat Voorburg een groot dorp is, want ik bleek les te geven op de school waar de dame links van me op gezeten heeft, dus dat schetst al een band, en tegenover me bleek de moeder van een oud-leerling te zitten – ik kon me zonder al teveel moeite zelfs nog een gesprek met zijn vader op een tafeltjesavond herinneren. Zo werd het dus toch gezellig, en zelfs voor mij, met mijn geringe sociale vaardigheden, heel goed te doen. Tijdens het diner was er ook nog een praatje dat over talentontwikkeling had zullen gaan, maar vooral uit losse opmerkingen over van alles bleek te bestaan. Maar dat hoort er dan bij. Ik vond het een ontzettend leuke middag, en ik zag ook gelijk allerlei mogelijkheden om op mijn school zoiets te organiseren. Daar gaan we dus meer van horen!

IDFA 2014

Het komt niet vaak voor dat ik volledig naar eigen tevredenheid kan zeggen dat ik een vinkje kan zetten op een van mijn to do lists, omdat ik doorgaans zo streng voor mezelf ben dat ik op iedere slak wel zout zou kunnen leggen, maar ik denk dat ik het onderdeel ‘Q&As moderaten op IDFA’ echt verdiend als ‘afgerond’ kan aanmerken. Er waren dit jaar maar liefst 7 documentaires waarbij ik de inleiding verzorgde en vervolgens de discussie tussen regisseur (of eventueel producer en/of hoofdpersoon) en zaal mocht coördineren, natuurlijk altijd met een paar vragen achter de hand voor als het publiek niet durfde, te overdonderd was of gewoonweg geen vragen had. En wat zo mooi is als je moderator bent op IDFA: je krijgt een passe-partout en de mogelijkheid om voor films die voor de gewone mens uitverkocht zijn gebruik te maken van de industry-kaarten, zodat ik bijna altijd voor of na een film die ik moest moderaten nog een documentaire van mijn eigen keuze heb geplakt. Tot slot komt daar nog de jaarlijkse IDFA-dag van B en mij bij (B is degene die mij ooit de charmes van het festival heeft laten zien, dus die dag blijft op het programma staan, ook al ben ik inmiddels nog zo’n hardcore gebruiker van het genre) en dan blijkt aan het eind van het festival dat ik maar liefst 19 documentaires heb gekeken.

IrisGelukkig was er tussen al die films nog wel wat thematische samenhang te ontdekken. Ik heb bijvoorbeeld een aantal documentaires gekeken over mensen die om de een of andere reden een film waard zijn: om te beginnen Iris, over de New Yorkse Iris Apfel, een prachtig 92-jarig stijlicoon, die ontzettend veel kleding, nog veel meer sieraden en het meeste durf in wat ze aantrekt van iedereen heeft. Messi was een tamelijk lange en bijzonder kritiekloze documentaire over een heel belangrijke voetballer, die ik op vrijdagochtend zag, omringd door jongens van een jaar of 11 (geen idee waar de leerplichtambtenaar was, maar die had bij Tuschinski een flinke slag kunnen slaan). In Keep On Keepin’ On zagen we Clark Terry, een ontzettend belangrijke hoogbejaarde jazz-trompettist en zijn protegé Justin, die ondanks zijn blindheid een zeer getalenteerde pianist is. Drifter was een film over een Hongaarse jongen die droomt van een leven als rally-rijder, maar die aan alle kanten werd geconfronteerd met de werkelijkheid. Er gaat van alles mis: zijn auto gaat stuk, hij moet van school, zijn vriendin wordt zwanger en tot slot gaat zijn relatie uit, maar hij blijft gelukkig dromen. In Naziha’s Spring maakten we kennis met Naziha, een vrouw uit Amsterdam die 10 kinderen heeft en er ondanks alles ook maar wat van probeert te maken (zij was ook bij de Q&A aanwezig – ik vond het een bijzondere film en een heel bijzondere vrouw).

nazihaEr was ook een subcategorie in de reeks bijzondere mensen, namelijk transgenders, die in mijn programma met maar liefst 2 films vertegenwoordigd waren: Nathan, Free as a bird (over een Belgische man bij wie de operatie mislukt was en die zichzelf liet euthanaseren vanwege ondraaglijk psychisch lijden – indrukwekkend, ook doordat de kijker hem zag sterven) en Song for Alexis (over een hele jonge transgender uit New York en zijn relatie met zijn vriendin Alexis – iets teveel pubergeneuzel voor mij, maar wel heel liefdevol gefilmd). Een andere subcategorie in de reeks bijzondere mensen was die van de bijzondere gezinnen. In The Circus Dynasty maakten we kennis met twee circusfamilies die hoopten met elkaar verbonden te worden door de relatie van twee van hun kinderen. Slecht plan, je toekomst bouwen op het liefdesleven van pubers – dat had ik ze ook van tevoren wel kunnen vertellen. De laatste film die ik mocht moderaten was The Queen of Silence, over een doof Roma-meisje in Polen, dat ontzettend graag danst; het was een prachtig gefilmde documentaire, met schitterende beelden, maar het meest indrukwekkend was het meisje zelf, dat ondanks alle tegenslagen ontzettend positief bleef. M kwam kijken (voor het eerst op IDFA) naar mijn moderation van Always Together, over een totaal bizar gezin uit Tsjechië, met een vader, die ondanks het hippie-gevoel dat hij leek op te wekken eigenlijk een ongelooflijk dominante, zelfingenomen en vervelende man bleek te zijn.

always togetherMeestal is op IDFA ook wel een reeks docs te vinden die gaan over hoe slecht de VS zijn, en ook dit jaar had ik er 2 bij zitten: Rich Hill, een ontroerend beeld van drie jongens die ruim onder de armoedegrens leven in een stadje dat inderdaad Rich Hill heette, en Silenced, over hoe de Amerikaanse regering omgaat met klokkenluiders. Eng land. Als ik die categorie iets ruimer trek, tot ‘de regering heeft niet altijd gelijk’ kan ik daar nog 2 films aan toevoegen: in Stealing Socialism vertellen allerlei bejaarden uit Estland over hoe ze ooit van de Russen gejat hebben en in Gabriel reports the world cup bracht een jonge journalist uit Brazilië verslag uit van hoe zijn buurt verziekt is door bouwplannen omtrent de wereldkampioenschappen voetbal. En als we het over politiek in het algemeen hebben was daar ook nog 1974, Une partie de campagne, een film die op verzoek van Giscard d’Estaing was gemaakt over de verkiezingen, maar vervolgens 20 jaar lang op de plank gehouden omdat hij te controversieel zou zijn. Ik miste de controverse, maar ik ken de politieke context ook niet. Algehele misstanden kwamen aan de orde in Just Eat It, een documentaire over voedselverspilling, een film zoals Super Size Me, waardoor ik gelijk eens even ben gaan nadenken over hoe ontzettend veel eten ik eigenlijk weggooi (geslaagd dus), en in Warriors From The North leerden N en ik veel over moslimterroristen in het westen. De laatste categorie is de categorie ‘niet in een categorie te vangen’, waarin ik Tea Time (over een groep Chileense dames van hoge leeftijd die elkaar regelmatig zien om thee te drinken en te praten over het leven – prima doc, met bejaarden erin, dus dat is voor mij altijd een pré, maar ik vond hem iets te lang) en Sleeper’s Beat (over de mensen die werken op de Trans-Siberië Expres – deed me weinig).

keep onIk heb een bijzonder talent om op festivals juist de films te kiezen die geen enkele prijs winnen, ook al zie ik er nog zoveel, maar dit jaar had ik de jackpot, want Naziha’s Spring heeft de Audience Award gewonnen, Keep On Keepin’ On de prijs voor de beste muziekdocumentaire, Tea Time won de prijs voor beste door een vrouw geregisseerde doc (geen idee waarom dat een categorie moet zijn, maar prima) en Drifter kreeg de First Appearance Award. Dus ik had er een boel winnaars bij zitten, en dan heb ik het nog niet eens over mijn persoonlijke favorieten Iris, Just Eat It en Rich Hill. En over Always Together zal ik denk ik nog wel even nadenken, dus daarmee is het ook wat mij betreft een geslaagde doc: laten zien, vragen oproepen en de kijker zelf laten nadenken over wat hij of zij ervan vindt. IDFA blijft een geweldig festival, en volgend jaar ben ik er zeker weer bij.

Zwarte Piet

OK, OK, ik begrijp het. In het huidige klimaat van mensen die vinden dat je overal iets over mag vinden, zelfs als je niks vindt, maar dan moet je gewoon harder roepen, kan ik, als bijna professioneel meningshebber, eigenlijk gewoon niet achterblijven. Dus hoewel het debat over Zwarte Piet me geen ene (zwarte, witte of regenboog-) kont kan interesseren, wordt het misschien toch wel tijd om me in het strijdgewoel te storten. De belangrijkste reden dat de discussie mij niet zo kan boeien, is dat ik de centrale vraag (is de manier waarop de assistent van Sinterklaas wordt vormgegeven racistisch?) gewoon geen discussie waard vind: als je iemand die blank is pikzwart schminkt (dus niet een ook maar enigszins oprechte huidskleur), daar dikke rooie lippen op kwast, hem gouden oorringen door de lellen slaat en dan verwacht dat hij alles draagt voor de Grote Blanke Man Met De Staf, dan hoef je over de vraag of dat wellicht een verouderde, stereotyperende en denigrerende manier om mensen af te beelden niet heel lang te praten. En dan hebben we het nog niet eens over die achterlijke pofbroek, want die is gewoon wreed.

gollywog_1290023aDat Zwarte Piet oorspronkelijk zwart is omdat hij door de schoorsteen ging: ik geloof het zo, maar dat verklaart die lippen niet. En dat hij soms ineens met een Surinaams accent praat. En het kroeshaar. Ik kan van 6 december tot de volgende intocht van de Sint doorlopend door een schoorsteen op en neer gaan, maar al die secundaire rassenkenmerken neem ik niet over. En dat het traditie is vind ik geen argument. Er zijn zoveel dingen traditie en er komen elk jaar nieuwe tradities bij, dat het helemaal niet erg is om hier en daar een traditie aan te passen. Het lijkt me dat een traditie die racistisch is hoog op de lijst moet staan van dingen die we misschien anders zouden kunnen doen. In Engeland, mijn heimat, stond vroeger op potten jam een zogeheten Golliwog, die een vergelijkbaar stereotype uiterlijk had als Piet, maar die hebben ze in 2002 met pensioen gestuurd. Er waren namelijk mensen die het kwetsend vonden om zichzelf (althans, mensen met hun huidskleur) zo gekarikaturiseerd op een pot jam te zien staan. Dat is niet kinderachtig, dat is niet bekrompen, dat kost een heleboel moed om dat aan te kaarten. En mensen die die moed tonen verdienen het niet om in elkaar geslagen te worden. Nooit.

Twee jaar geleden mocht ik op de IDFA een Q&A moderaten over In the shadow of the sun, een documentaire over albino’s in Afrika, die als ze geluk hadden volledig uit de maatschappij werden uitgestoten en als ze pech hadden werden vervolgd om hun lichaamsdelen. Een indrukwekkende film, en een van de hoofdpersonen was er ook bij. Ik geloof dat ik oprecht kan zeggen dat het een van de gênantste momenten uit mijn leven was toen ik met een albino uit Afrika Tuschinski uitkwam en recht in de intocht van Sinterklaas bleek te zijn gelopen. Dat kon ik echt niet uitleggen. Als mensen die de cultuur niet delen ermee geconfronteerd worden, zie je eigenlijk pas echt waar het knarst. Dat blijkt ook uit bovenstaand fragment van een documentaire van Sunny Bergman (Zwart als roet, 1 december op televisie), die als Zwarte Piet door Londen loopt. En daarom kan ik ook zo genieten van het verhaal Six to eight black men van David Sedaris. Want zelfs als je alles wat pijnlijk is aan die hele Zwarte Piet wegredeneert door te zeggen dat het traditie is, zal je toch onder ogen moeten zien dat het echt een heel rare traditie is. En laten we nou eerlijk zijn: het maakt de doelgroep (kinderen dus) geen bal uit: als ze maar cadeaus krijgen, en pepernoten. En niet meehoeven in de zak.

Dag voor mezelf

Gisteren had ik geen afspraken. Helemaal geen. En dat gebeurt nooit, dus het leek me een mooie gelegenheid die dag te vullen met de dingen die ik wil doen – en dat zijn er nogal wat, dus al met al was had ik wel een drukke dag, maar dan een zonder dat iemand iets van me wilde, en dat is in de hyperalerte stokstaartjes-stand waarin ik me op het moment bevind een welkome afwisseling. Omdat ik zaterdag al wist dat ik zondag vrij had, ben ik vroeg naar bed gedaan, zodat ik zondag om 8 uur de wekker kon zetten en dan toch uitgeslapen zou zijn. Dat moest ook wel, want ik had bedacht dat ik de dag zou beginnen met een yoga-les in Rotterdam, en het had de Nederlandse Spoorwegen behaagd om aan het traject te klussen, dus de trein die ik had willen nemen viel uit. Maar dat was goed nieuws, want dan kon ik in 010 eerst even fijn bij Starbucks zitten. De yogales was perfect: precies zwaar genoeg om het gevoel te hebben dat ik gewerkt had, maar relaxed genoeg om niet de rest van de dag finaal naar de klote te zijn.

IMG_1860.JPGNa yoga wandelde ik de Erasmusbrug over naar Lantaren-Venster, want daar kan ik met mijn nieuwe lievelingsspeelgoed, mijn Cineville-pas, gratis films kijken (en ja, ik weet dat het niet gratis is en dat ik er €19 per maand voor betaal, maar in mijn financiële systeem verloopt dat pijnloos voordat het invloed heeft op mijn besteedbare geld, dus het is wel gratis als je mij bent, en ik ben mij, dus dat), en ik wilde Maps to the stars nog graag zien. Althans, dat dacht ik, maar na 2 uur weliswaar zeer geboeid, maar meer als ramptoerist dan in extase, kijken, was ik een beetje van slag – kennelijk is iedereen in Hollywood of gek, of een klootzak, maar vaak beide. Tegenover Lantaren-Venster ligt Las Palmas, mijn lievelingsrestaurant in Rotterdam, waar ze op zondag een speciale luie zondag-kaart hebben. Ik had al dagen trek in de truffelsoep die ze daar serveren, en toen ook nog bleek dat de bouchot-mosselen op de kaart stonden, was ik helemaal gelukkig. En een tafeltje voor 1 vragen wordt daar helemaal niet als raar gezien, dus dat scheelt.

IMG_1859.JPGDeel van het project was de hele dag undercover gaan, maar uiteindelijk had ik toch wel wat behoefte aan gezelschap, dus ik heb me als het prinsesje dat ik ben door B laten ophalen zodat ik in zijn nieuwe huis op de bank kon gaan zitten en hem voor mij koffie kon laten zetten, want als je net verhuisd bent en nog een miljard dozen moet uitpakken, is dat precies wat je nodig hebt. Zeker als Hare Majesteit daarna ook nog naar Schiedam Centraal gebracht wil worden. Inmiddels reden de treinen weer volgens dienstregeling, dus ik was binnen no time weer in Leiden, alwaar ik met M een mooie gin & tonic gedronken heb (Hendrick’s met Schweppes Pink Pepper). De boodschappen waren ook al voor mij gedaan, ik hoefde niet te koken, ik kon via Twitter vrijuit schelden op Heel Holland Bakt en er was daarna een mooie doc op tv: 20 feet from stardom, over achtergrondzangeressen. Wat een prachtige dag – ik zal niet zeggen dat ik niks heb gedaan, maar wel van begin tot einde alleen waar ik zin in had. En dat gebeurt toch iets te weinig.

De 10, oh nee, 38 van woensdag

Zaterdag was ik jarig. Ik ben namelijk 38 en zeven maanden geworden, en dat is een mooi moment om een echte lijst te bespreken. In de traditie van Rosie Molinary heb ik een lijst gemaakt van 38 dingen die ik wil doen voordat ik 39 word. Eens even kijken hoe ik vorder:

38 dingen:

  1. Naar de Efteling – gedaan
  2. 38 boeken lezen – ik heb er inmiddels 31 gelezen, dus ik lig ruim op schema
  3. 10 films zien – 14!
  4. Naar 10 musea – 7, dus dat gaat goed
  5. Handstand leren – ik heb het geleerd, maar ik kan het niet, althans, het is laatst weer 2 keer achter elkaar gelukt, maar sindsdien niet meer
  6. Naar IJsland – reeds in de zomervakantie voltooid
  7. Blog maken – you’re looking at it!
  8. Macarons maken – nog niet
  9. Pedicure – nog niet, hard nodig
  10. Gezichtsbehandeling – nog niet, nog harder nodig
  11. Sauna – gedaan, maar nog steeds hard nodig
  12. Hot stone massage – gedaan, en je raadt het al, nog steeds nodig
  13. Prezi beheersen – moeilijk punt. Ik vind Prezi stom. Net als Powerpoint, maar dat beheers ik al. Ik heb spijt van dit plan
  14. Brood bakken – nog niet
  15. Schuur spooons klaar maken – nog lang niet
  16. Alle recepten spooons for 1 af – nog 11 weken
  17. IDFA – gedaan, was prachtig, ik heb meer dan 20 docs gezien
  18. Op lijst voor gemeenteraad – gelukt #lijst1nummer13
  19. Sjaal afmaken – dit is een eeuwigdurend project, ik ben geloof ik nu al 2 jaar met dezelfde sjaal bezig, en hij moet echt een keer af, vind ik. Hij is nu lang genoeg, maar ik wil hem nog langer. Doorzetten dus
  20. Bloed geven – nog niet gedaan, maar dat gaat gebeuren!
  21. Game of Thrones seizoen 2 kijken – gedaan. Prachtig. Om het te vieren gelijk seizoen 3 besteld
  22. Mad Men seizoen 2 kijken – nog niet
  23. How I met Your Mother afkijken – dit is een onderdeel van een oud project, het 101 dingenlijstje (daar komen nog wel meer items van deze lijst vandaan), en toen ik het lijstje maakte ging het om seizoen 1 t/m 5. Inmiddels zijn ze bij seizoen 8 en heb ik seizoen 1 t/m 6 gezien, dus ik ga het vinkje op het 101 dingenlijstje zetten
  24. Een boek in het Frans lezen – nog niet
  25. Een boek in het Duits lezen – nog niet
  26. 6 onbekende restaurants proberen – de teller staat op 2. Ik ga heel graag uit eten, maar ben een beetje eenkennig: als ik een restaurant goed vind, zie ik geen reden om ergens anders heen te gaan. Maar dat moet veranderen, kennelijk nog 4 keer de komende 6 maanden. Leuk. Denk ik.
  27. Wijnproeverij – gedaan, met dank aan vriend J., die een wijnproeverij organiseerde ter gelegenheid van zijn verjaardag
  28. Een naaicursus volgen – nog niet
  29. Een blogcursus volgen – ben ik mee bezig
  30. Als inbetweenie geplaatst worden op StyleHasNoSize – nog niet gedaan. Camera-angst weerhoudt me.
  31. LinkedIn goed invullen – nog niet gedaan. Ik vind LinkedIn ook stom. Maar misschien vergis ik me.
  32. Zelf groente verbouwen – ook nog niet gedaan. Maar het is ook winter.
  33. Vrijwilligerswerk doen – gedaan: ik heb het verkiezingsprogramma van D66 Leiden geredigeerd en ik ben moderator geweest op de IDFA
  34. Wandeling maken – nog niet
  35. Mijn ogen laten testen – gedaan. Nou mijn bril gewoon een keer dragen, en dan zou ik ook daadwerkelijk iets zien
  36. Een dag voor mezelf plannen en doen – gedaan, op 29 augustus al, sauna, massage, noem maar op. Inmiddels zijn de effecten overigens wel uitgewerkt.
  37. Naar de tandarts – nope. Niet best inderdaad.
  38. Eerste jaar yoga-opleiding halen – daar ben ik druk mee bezig.

Gaat goed, toch? En het schijnt niet eens verplicht te zijn om het lijstje helemaal af te werken. Komt goed uit, want die handstand wordt een gebed zonder end. Al met al ben ik best tevreden.