Categorie archief: In memoriam

George Michael

Ze vallen bij bosjes, in 2016. De helden. Omdat het meerendeel van mijn muzikale helden gewoon heel oud is, is het helemaal niet zo raar dat ze overlijden. Leonard Cohen was in de 70, David Bowie is ook niet bepaald in de kiem gesmoord. Prince had ik niet zien aankomen, maar van het overlijden van George Michael was ik echt wel even stil. Ik hem altijd geweldig gevonden – toen hij nog hetero was ten tijde van Wham! en ook daarna. Die is wat mij betreft echt te vroeg gegaan.

 

In memoriam

In 2008 zijn M en ik op het Westergasterrein naar een concert van Leonard Cohen geweest. Het was prachtig. Hij was heel goed bij stem, zong de nummers die we wilden horen, en tussen de liedjes door sprak hij ons met zijn schitterende bromstem toe. We vonden het concert zo schitterend dat we zijn Nederlandse optredens na 2008 aan ons voorbij hebben laten gaan: we waren bang dat een tweede concert minder goed zou zijn dan het eerste, waardoor de herinnering aan de eerste misschien verpest zou worden, of dat het tweede concert even goed zou zijn als het eerste, waardoor de eerste minder uniek zou zijn. Dat een tweede concert beter zou zijn dan dat concert in 2008 was gewoon niet mogelijk. Volmaakt.

leonard

M en ik hebben allebei onze eigen artiesten de relatie in gebracht (M Lou Reed, ik Elvis Costello), maar van Ome Leonard waren we allebei al fan toen we wat met elkaar kregen, al had M meer platen van hem dan ik. We hebben samen onze collectie snel uitgebreid, zodat we in elk geval zijn oude werk compleet hadden. De latere cd’s hebben we nooit meer gekocht, maar ik heb ze wel geluisterd en het maakte me niet eens zoveel uit dat ik die minder goed vond dan platen als Songs of Love and Hate of Death of a Ladies’ Man. M wil dat The Guests gespeeld wordt als de mensen binnenkomen op zijn begrafenis. Ik kan na ongeveer 10.000 keer luisteren nog steeds genieten van Famous Blue Raincoat en het verhaal dat eigenlijk maar half verteld wordt. Bij alle covers van zijn werk kan ik niet anders dan denken dat het origineel altijd zo ontzettend veel beter is. Ja, ook Hallelujah. En als ik dan toch bezig ben: dat lied gaat heel erg over seks en heeft niks te zoeken op een Kerst-cd.

leonard2Meestal erger ik me wild als ik bij Starbucks mijn naam opgeef en ze maar gewoon iets op een beker knallen dat in de verte met de juiste spelling van Susannah te maken heeft. Vandaag heette ik Suzanne, en vandaag vond ik dat prima. Ik zou graag willen zeggen dat ik naar dat lied vernoemd ben, maar dat is niet zo. Leonard Cohen is niet de eerste van mijn helden die het hoofd heeft neergelegd, maar zijn overlijden heeft me wel erg geraakt, merk ik. Dat komt niet alleen door zijn prachtige oeuvre, maar ook doordat hij volgens mij echt een goed mens was. Als ik hem hoorde spreken, of in documentaires zag of interviews las, viel het me altijd op dat hij nooit iets lelijks zei. Ik luister voorlopig even niets anders dan Leonard Cohen. Maar dit filmpje kijk ik ook nog wel een paar keer.

Prince

tumblr_n9qvk8570x1r3s3a3o1_500

Toen wij in Rome waren en ik even in een WiFi-zone was, kwam vrijwel meteen het bericht binnen dat Prince was overleden. Ik kon op dat moment natuurlijk niet veel meer doen dan heel hard balen en antwoord geven op de vraag die M aan iedereen stelde (Wat is je lievelingsnummer van Prince?*), maar diep van binnen deed ik wat Prince zelf op dit plaatje doet. Mag het nou afgelopen zijn met het overlijden van helden? Ik ben er klaar mee.

* Glam Slam, Sign ‘O’ The Times, Kiss. Een liedje? Doe eens normaal. Ik vind 3 al bijna niet te doen.

#14

Het bleef slecht nieuws regenen vorige week. Eerst waren er de aanslagen in Brussel, toen kwam de mededeling dat een glas alcohol per dag helemaal niet zo gezond was als we dachten en de ellende eindigde met de tamelijk onverwachte mededeling dat Johan Cruijff* was overleden. Ik was op het moment dat het nieuws in de openbaarheid kwam, hoe toepasselijk, in Amsterdam, alwaar ik net in een café naar het schitterende accent van een tweetal inboorlingen zat te luisteren. Ik voelde me vervolgens best verloren, want ik had het het liefst aan die twee mannen verteld, maar dat leek me misschien ook wel een beetje raar, dus ik ben maar gaan sporten en heb 2 PR’s aan Cruijff opgedragen. Want hoewel ik zelf meer een sporter tegen wil en dank ben, kijk ik graag sport – M kijkt sowieso alles wat met voetbal te maken heeft en in de zomer naar de Tour (in elk geval het tourjournaal voor werkende mannen, maar de mooie etappes ook overdag), en dan pik ik nog weleens wat mee. De Olympische Spelen kijk ik ook graag, want dan doet iedereen extra hard zijn best, en als ik rugby en cricket zou snappen zou ik daar ook zeker tijd in steken. Bij het kijken naar sport op de Nederlandse televisie mag ik me ook graag ergeren aan de opgeblazen verwachtingen die er zijn van de Nederlandse sporters – want de commentatoren doen altijd alsof de hele internationale sportgemeenschap 7 kleuren schijt omdat er iemand in een oranje shirt aan het warmlopen is. Volgens mij valt dat meestal heel erg mee. Behalve in het geval van Johan Cruijff, want die was natuurlijk gewoon heel erg goed.

cruijff1

Er was ook veel te waarderen aan Cruijff: allereerst zijn voetbalskills, maar ook de manier waarop hij de jeugd stimuleerde om te sporten, zijn algehele motivationele waarde en natuurlijk zijn aanpak van taal. Iedereen heeft wel een lievelingscitaat; M en ik konden altijd erg genieten van ‘De kortste weg is van A naar B’, en ik heb lang op mijn desktop ‘Zolang je niks hebt bewezen is er natuurlijk altijd een twijfel’ gehad (toen ik mijn proefschrift naar de map ‘Abandoned Projects’ heb verplaatst kon het citaat ook weg). Cruijff was ook zo’n beetje de enige die nog ‘ofschoon’ zei – dat moeten we dus allemaal gaan missen. Gisteren was ik weer in Amsterdam, om naar de film te gaan, dus toen ik langs de Arena liep en de enorme foto van Cruijff zag, bedacht ik me dat ik nog net genoeg tijd had om even naar binnen te lopen en het condoleanceregister te tekenen. Dat was een behoorlijk indrukwekkende ervaring: aan de rand van het voetbalveld stonden meerdere grote foto’s en een verzameling rouwkransen, en op statafels kon je je naam en afscheidsbericht met de bijgeleverde Parkerpennen (sjiek detail) opschrijven. Als iemand die een tijdje heel erg haar best heeft gedaan om als #13 bekend te staan, vond ik het wel mooi om Cruijff ook met zijn nummer aan te spreken. Ik vond het ontroerender dan ik van tevoren had gedacht, maar ja, je neemt ook afscheid van een groot man. Die gaan we missen.

cruijff2

* Ik schrijf dat inderdaad met ij, want zo heet hij, dat hij voor internationale communicatie een y is gaan bezigen begrijp ik, maar ik neem het niet over; ik heb toch geen Engelstalige lezers, want zo die deze blog zouden vinden, kunnen ze alleen de naam van Cruyff lezen. Sorry, old chaps.

David Bowie

Er zijn dingen die je liever niet ziet als je ’s ochtends bij het wakker worden even een rondje langs de sociale media doet. Meestal zijn dat rare foto’s of stupide meningen van mensen die je op zich hoog hebt zitten, maar vanmorgen was het eerste wat ik zag op Instagram een reeks foto’s van David Bowie. Omdat hij vandaag niet jarig was, want dat was vrijdag, vreesde ik meteen het ergste, en dat klopte ook: hij bleek gisteren overleden te zijn. Voor de fans en de pers totaal onverwacht, maar dat komt doordat Bowie een muzikale held van de oude stempel is, die niet alles wat hem overkomt op de sociale media gooide en een redelijk teruggetrokken bestaan leidde, zodat alleen de mensen van wie hij vond dat ze het moesten weten wisten dat hij de laatste anderhalf jaar aan kanker leed. Maar dan is het voor de rest van de wereld best wel even schrikken, want wij wisten niet meer dan dat er vrijdag een nieuwe CD was uitgekomen en hoopten stiekem op een bescheiden toernee. Dat komt ook een beetje doordat Bowie iemand is van wie je niet verwacht dat hij zoiets banaals zou kunnen doen als doodgaan – zo iemand moet toch eeuwig leven? Nee dus.

bowieIn de Kerstvakantie zijn M en ik naar de tentoonstelling ‘David Bowie Is’ in het Groninger Museum geweest, een tentoonstelling vol foto’s, brieven, kostuums, filmfragmenten en muziek, die een indrukwekkend overzicht boden van zijn carrière. Ik had gemengde gevoelens over de tentoonstelling (vooral de audiotour, omdat daardoor mijn hele ervaring zo zeer gestuurd werd dat ik op een gegeven moment het gevoel had dat het helemaal niet de bedoeling werd dat ik zelf nog tot enige associatie of zelfstandige gedachte zou komen), maar niet over Bowie. Wat een ongelooflijk indrukwekkende en stijlvolle man was dat, die ook echt met alles wegkwam: idiote jumpsuits, make-up, ruimtepakken, noem maar op. Er hingen ook songteksten zoals hij ze destijds heeft opgeschreven, van Ziggy Stardust en van Heroes, en een brief van Jim Henson, die hem over Labyrinth schreef ‘You would be wonderful in this film.’ En dat was hij ook – kijk maar naar onderstaand clipje; ik ken echt helemaal niemand anders die het voor elkaar zou krijgen om tussen zoveel gnomen uit de Muppetstudio te kunnen staan en toch het meest op te vallen. En zo classy ook.

Ik ken het oeuvre van Bowie eigenlijk vooral sinds ik een relatie heb met M; mijn vader, die van grote invloed is geweest op mijn muzikale smaak, houdt meer van rock, dus die deed niet zoveel met Bowie, maar na 1998 is het bij mij dus wel goed gekomen. Daarvoor waardeerde ik hem vooral vanwege zijn optreden in Labyrinth (maar dat was dus fantastisch), het dansje op de mega-typemachine in Absolute Beginners (een film die ik eigenlijk nog steeds niet snap) en het citaat uit Changes aan het begin van The Breakfast Club (‘And these children that you spit on as they try to change their worlds are immune to your consultations. They’re quite aware of what they’re going through’ – als je een boze puber bent is dit zo waar. En als je geen boze puber bent eigenlijk ook). M en ik zijn in 2003 naar een concert van Bowie geweest in Ahoy, en zelfs vanaf de plaatsen die wij toen konden betalen konden we zien dat hij live nog een stuk imposanter was dan op foto’s – en laten we eerlijk zijn, op foto’s had hij al meer uitstraling van velen van ons bij elkaar. De laatste keer dat ik me kan herinneren hem in actie te hebben gezien was bij de opening van de Olympische Spelen in Londen, waar hij Heroes (mijn lievelingsnummer) zong. Het kan wel zijn dat ik daarmee een later moment over het hoofd zie, maar ik kies ervoor om dit moment van deze held op het netvlies te houden. Helden van de categorie Bowie zijn er verder niet, en de wereld verliest behoorlijk wat nu hij er niet meer is.

Bowie

In memoriam

Er zijn docenten die je nooit zal vergeten. Sommigen omdat ze heel goed waren, anderen omdat ze helemaal niet zo goed waren, weer anderen om hun humor, vriendelijkheid, kennis van zaken of iets heel anders. Maar het zijn altijd docenten van wie je iets leert, of het nou het vak is dat ze gaven of iets anders. Gisteren is Simon Peters overleden, de eerste en enige docent Grieks die ik op de middelbare school heb gehad, dus ik kan met zekerheid zeggen dat hij aan de basis van mijn kennis van het Grieks heeft gestaan, maar er was meer: ook mijn interesse in de Oudheid in het algemeen is voor een belangrijk deel door hem opgestart. Hij was een van de weinige mensen die mij ooit rijtjes heeft laten leren. Als wij aan het begin van de les nog aan het kletsen waren en hij wilde met de les beginnen, tikte hij met zijn trouwring op de rand van het bureau, en dan werd het stil – als ik dat zou proberen, zouden mijn leerlingen het getik niet eens horen, dus ik vermoed dat de natuurlijke rust die hij uitstraalde hier stevig aan bijdroeg.

Toen ik in de vijfde klas zat, stelde hij ons de vraag: ‘Als je een zak kersen hebt, en je weet dat de helft lekker is, en de helft minder, begin je dan met de lekkere kersen of met de minder lekkere kersen?’ Mijn klasgenoten beargumenteerden hun keuze (beginnen met de lekkere, want je weet maar nooit, of beginnen met de minder lekkere, want dan heb je nog iets lekkers voor de boeg), maar mijn keuze (‘ik eet gewoon kersen en ik zie wel of ze lekker zijn of niet’) wekte bij meneer Peters een verbijsterde reactie op: ‘Jij komt nog een keer in de gevangenis.’ Die voorspelling is gelukkig vooralsnog niet uitgekomen. Hij kon prachtig vertellen, met zijn rustige, zachte stem, en ik zal sommige Griekse teksten altijd met hem blijven associëren. Net als dit gedicht; ik heb meneer Peters nooit zien roken, maar als ik ‘Woordjes leren’ van Jan Eijkelboom lees, moet ik meteen aan hem denken. En vandaag doe ik dat met gepaste dankbaarheid.

WOORDJES LEREN

Jongens, heb je verdriet,
sprak toen de leraar Grieks,

dan moet je woordjes leren, woordjes
leren. Hij knikte energiek

zodat er as viel op zijn vest,
maar dat was toch al vies.

Wij lachten halfvertederd,
halfmeewarig, want tragiek

daar wist je alles van en hij,
heel oud, haast vijftig, niets.

En dat het overging als je maar
woordjes leerde, dat was iets

zo absurds, zo dolkomieks
dat het in omloop kwam als een

gevleugeld woord. Het klapwiekt
nu verdrietig om mij heen

omdat ik later woordjes leerde
waarmee je ’t monster kunt bezweren

en ik hem niet meer zeggen kan
hoe ik soms naar die stem verlang,
naar dat onhandige advies.

Hot Chocolate

Gisteren overleed Errol Brown, de zanger van Hot Chocolate. Bij het raadspelletje dat M en ik traditioneel doen als een Bekend Persoon het hoofd neerlegt (hij stelt vragen waarop ik alleen ja of nee mag beantwoorden, tot hij kan raden wie het was – hoogtepunt was ‘Heeft hij een snor?’ ‘Nee’ ‘Is het Chriet Titulaer?’) bleek dat ik ten onrechte dacht dat Errol uit Amerika kwam, maar het was gewoon een Brit. Reden te meer om Zijn Grootste Hit nog een keer de revue te laten passeren. Uit 1975. Mijn bouwjaar.

In memoriam

Gisteren is B.K.S. Iyengar op 95-jarige leeftijd overleden. Hij was de grondlegger van Iyengar Yoga, en dat is de yoga die ik bedrijf en waar ik de lerarenopleiding voor doe. Bij Iyengar Yoga gaat het om de kwaliteit van de houding (en niet bijvoorbeeld om het uitvoeren van bepaalde reeksen, of om flow, of om ontspanning), en dat betekent in de praktijk dat er allerlei hulpmiddelen, zoals blokken, riemen, touwen aan de muur en stoelen, gebruikt worden om de ideale alignment te bereiken. Voor mensen die voor het eerst naar zo’n les gaan komt het allemaal een beetje vreemd over, al die spullen, maar het went, en dan bevalt het heel erg. Ik ervaar het als een heel serieuze vorm van yoga en de mensen die het doen als verfrissend niet-zweverig – en dat is voor iemand als ik, die heel weinig geduld heeft voor vaag gedoe, erg prettig. Als ik vertel dat ik een weekend naar de yoga-opleiding ga, denken mensen vaak dat ik gewoon twee dagen lig te chillen, maar dat valt tegen: het is keihard werken. In een interview uit 2001 zei Iyengar: ‘Relaxation doesn’t mean yoga is a soft option. It’s a disciplined subject – a casual attempt only gains casual results’ en dat is precies hoe ik het ook ervaar.

iyengarHoewel ik nooit zelf les van Iyengar gehad heb, heb ik wel les van mensen die les van hem gehad hebben. Er is ontzettend veel beeldmateriaal van hem beschikbaar en in de yogastudio’s hangen foto’s waarin hij zich in allerlei bochten wringt, meestal gehuld in niet veel meer dan een heel klein broekje, zodat zijn lichaam, dat er misschien niet per se heel atletisch uitziet maar verrassend flexibel blijkt te zijn, in volle glorie zichtbaar is; de tepels van meneer Iyengar zijn alomtegenwoordig, niet alleen op die foto’s, maar ook in al zijn boeken, want hij geeft altijd het voorbeeld van hoe je een houding moet uitoefenen. De boeken die hij geschreven heeft staan op de literatuurlijst voor de lerarenopleiding, dus met zijn theoretische gedachtengoed heb ik inmiddels uitgebreid kennis gemaakt, en na 6 jaar 2 lessen per week in deze specifieke vorm van yoga mag ik ook wel zeggen dat ik een beetje praktijkervaring heb. Iyengar heeft een belangrijke rol gespeeld in het verspreiden van yoga over de westerse wereld en is dus als zodanig ontzettend invloedrijk geweest. Ik geloof dat hij tot het laatst nog dagelijks yoga heeft gedaan, natuurlijk met aanpassingen (zelfs een yoga-held is op 95-jarige leeftijd niet zo flexibel meer), maar zo heeft hij zijn yoga ook opgezet: je moet doen wat gaat, en hard werken, en als het dan niet gaat, dan moet je het aanpassen – op allerlei aspecten van het leven toepasbaar, lijkt me. In het fragment hieronder laat Iyengar zien hoe je moet ademhalen – bijna het hele filmpje bestaat uit ‘just one breath’. Het is het kijken waard. En Iyengar Yoga zou iedereen minstens een keer moeten doen.

In memoriam

Toen ik nog best wel klein was, keek ik weleens naar Mork & Mindy, maar dat vond ik niet zo grappig (dat kwam geloof ik door het rare geluidje dat Mork maakte, daar kan ik niet zo goed tegen). De eerste echte ervaring die ik had met Robin Williams was, voor zover ik me kan herinneren, Dead Poets’ Society, die voor zijn doen nog tamelijk serieus was. Al die hele hilarische films, zoals Flubber, heb ik sowieso overgeslagen, maar The Fisher King, Good Morning Vietnam en Hook (toch ook een film met een randje), vond ik prachtig. Maar Dead Poets’ Society, een klassieke onderwijsfilm, is toch mijn favoriete Robin Williams-film – voor mijn gevoel komt het hele spectrum van zijn talent, misschien met uitzondering van zijn improvisatievaardigheden, hier aan bod, en het aanzetten tot burgerlijke ongehoorzaamheid en twijfel aan wat in de boeken staat vind ik ook een belangrijke boodschap. Ik kan me heel goed voorstellen dat er aan extreme vrolijkheid die Williams constant aan de buitenwereld toonde een schaduwzijde zat, en waar ik het eenieder gun om te beslissen over het al dan niet voortzetten van zijn leven, vind ik het des te tragischer als er kennelijk geen andere weg open staat dan deze. Ik sta op de tafel voor Robin Williams.

In memoriam

Ik schrok er wel van, dat Rik Mayall maandag is overleden. Ik keek in de jaren ’80 heel graag naar The Young Ones (wat op zich curieus is – ik zag daar laatst weer eens een aflevering van, en het is me volledig ontgaan dat dat zo politiek was), en in de jaren ’90 en sindsdien elke keer als ik een beetje sip was of als het op tv was nog veel enthousiaster naar Blackadder, waar Mayall het geniale karakter Lord Flashheart was. Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst recent werk van hem heb gezien, maar ik had daar graag nog de gelegenheid voor gehad. 56 is gewoon te jong.